In de media

TC Tubantia: Leerlingen basisscholen leren zich weerbaar op te stellen


Op blote voeten tegen het pesten. Adem diep in en sta stevig op de grond. Scholen gaan pesten te lijf met het programma Rots en Water.

Auteur: Johan van Heerde

Rots en Water: ‘Almelo is voorbeeld voor Nederland’
De oefeningen van Rots en Water focussen zich op het voorkomen van en het aanpakken van pestgedrag, seksueel geweld en discriminatie. Het antipestproject is een afwisseling van spel- en zelfverdedigingsvormen, zelfreflectie en het uitwisselen van ervaringen. Anno 2014 waren er 50.000 trainers wereldwijd opgeleid om kinderen te vertellen hoe je kunt opkomen voor jezelf (rots) en verbinding kunt maken met andere mensen (water). Volgens Eric Kok, gediplomeerd trainer, is Almelo een mooi voorbeeld voor Nederland. „Almelo trekt de kar. Dat is misschien te verklaren door de structuur van de stad, de hulpvraag ligt er. De werkloosheid is in Almelo bovengemiddeld en veel gezinnen moeten rondkomen van een minimum.” De training wordt dan ook goed opgepakt, aldus de trainer. „De bredebuurtscholen zijn helemaal geïntegreerd in de wijk. Hierdoor is de betrokkenheid hoog. Maar het kan natuurlijk altijd nog beter en daar werken we samen aan.”

Het is muisstil in de gymzaal van de basisschool de Kubus. Twintig kinderen uit groep 4 staan in een kring, op één been en met beide armen zijwaarts gebogen in de lucht. Adem diep in, focus, sta sterk op je eigen benen en wees sterk in je buik. Op blote voeten, want je moet goed geaard zijn. De kinderen voeren de balansoefening ‘gouden haan’ uit, een onderdeel van de weerbaarheidstraining Rots en Water. De oefening moet ze helpen sterker in hun schoenen te staan en ervoor zorgen dat pesten verbannen wordt van het schoolplein. Enthousiast loopt Eric Kok in zijn trainingsbroek en oranje polo door de gymzaal. Hier en daar duwt hij tegen een schouder van één van de kinderen. „Oh, jij staat stevig zeg. Volgens mij krijgt niemand jou omver.” Kok is gediplomeerd instructeur van Rots en Water in Almelo. Acht basisscholen in de stad heeft hij al onder zijn hoede, een negende staat op het punt zich bij het programma aan te sluiten. 150 leraren zijn getraind en 2.000 leerlingen in Almelo doen wekelijks oefeningen in het kader van Rots en Water.

„Onze slogan is simpel: Van een veilige school, naar een veilige wijk, naar een veilig Almelo. Het gaat niet alleen om de scholen, ook ouders, docenten, wijkagenten, sportverenigingen en zelfs de officier van justitie zijn betrokken bij de training. Want ook in Almelo bevat een dag 24 uur, waarvan de kinderen er maar 8 op school zijn. Het is dus belangrijk dat de betrokkenheid verder gaat dan alleen binnen het schoolgebouw”, aldus de coach. Ondertussen rennen de leerlingen lukraak door de gymzaal. Totdat een vrouwenstem ‘stop’ roept. Iedereen gaat op zijn plek stil staan, de voeten iets uit elkaar en de vuisten gebald. De stem is van Marigje Janssen, ze geeft les aan groep 4 en is ook coördinator van het project op de Kubus. „Voor ons antipestprotocol zochten we een goede invulling. Rots en Water is de uitkomst. Na een driedaagse training was ik zo enthousiast, daarna hebben we met het hele team een tweedaagse training gedaan”, vertelt ze. Structureel

Rots en Water is van structurele aard op de basisschool. „Elke docent is getraind en één keer per week doet elke klas oefeningen. Maar de training is vooral ook een ‘aanspreekpunt’ als er iets is gebeurd: Wat heb je gedaan? Was je rots of water? Soms moet je opkomen voor jezelf, rots, maar meestal is het beter om verbinding te maken, water. Door dit meteen te vragen maak je kinderen bewust van de situatie”, legt Janssen uit. Kok benadrukt ook het belang van het besef bij de ouders thuis. „Op een infoavond hebben we de ouders gevraagd mee te doen. Dan ervaren ze namelijk pas echt wat de training inhoudt. Het was eerst wel even onwennig, de training is namelijk heel fysiek. Maar nu kunnen de ouders hun kinderen ook aan de hand van Rots en Water aanspreken op hun gedrag.” Maar de hamvraag is natuurlijk, werkt Rots en Water? Het Trimbos-instituut deed in 2014 onderzoek en meent: ‘Het psychofysiek weerbaarheidsprogramma Rots en Water zorgt voor minder seksueel grensoverschrijdend gedrag, meer zelfvertrouwen en meer zelfbeheersing’. En ook op de school kun je het zien, vindt Kok. „Moet je kijken hoe rustig het hier is. Rots en Water werkt preventief, je hebt een keus: rots of water. Twee keer rots doet pijn, sla zelf maar eens met je vuisten tegen elkaar.”

De training wordt nu nog vooral op de basisscholen gegeven. Maar de oefeningen zijn ook van belang op het voortgezet onderwijs. „Door zelfverzekerd en met de kin omhoog door de gang te lopen zul je veel minder snel het mikpunt van pesten zijn, want je straalt zelfverzekerdheid uit.” Inmiddels is de oefening in de gymzaal afgelopen. De kinderen reageren teleurgesteld. „Aah, nu al? We zijn net begonnen...”